Avrupa Birliği (AB), çevrim içi alışverişte ve dijital hizmetlerde tüketicileri yanıltıcı tasarımlar, bağımlılık oluşturan özellikler ve haksız ticari uygulamalara karşı daha güçlü korumayı amaçlayan yeni bir düzenleme önerdi. Avrupa Komisyonunun 11 Kasım’da kabul ettiği Dijital Adalet Yasası (Digital Fairness Act) taslağı, aboneliklerden sosyal medya reklamlarına, oyun içi harcamalardan çevrim içi bilet satışlarına kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Teklif henüz yürürlüğe girmiş bir yasa değil. Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi’nin müzakere ve kabul sürecinden geçmesi gerekiyor. Kabul edilmesi halinde, AB’nin mevcut Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi’nin yerini alacak tüzüğün, üye ülkelerde doğrudan uygulanacak ortak kurallar getirmesi öngörülüyor.
Düzenleme önerisine göre ücretsiz deneme döneminin bitiminde tüketicinin haberi olmadan ücretli aboneliğe geçiş yapılamayacak. Şirketlerin deneme süresi sona ermeden önce kullanıcıya hatırlatma göndermesi ve ücretli döneme geçiş için açık onay alması gerekecek. Hatırlatma yapılmaz veya açık onay alınmazsa tüketici ücretli sözleşmeyle bağlı olmayacak. Otomatik yenilenen aboneliklerde önceden bilgilendirme ve çevrim içi ortamda kolay iptal imkânı da öngörülüyor.
Teklif, kullanıcıları satın almaya yönlendirmek için yanıltıcı arayüz tasarımlarının kullanılmasını da hedef alıyor. Otomatik video oynatma, kullanıcının etkinliğiyle bağlantılı olmayan bildirimler ve sürekli etkileşimi teşvik eden özelliklerin kapatılabilmesi için kolay erişilebilir araçlar sunulması isteniyor.
Sosyal medya fenomenlerinin ticari içeriklerini açık biçimde “reklam” veya “ticari iş birliği” olarak belirtmesi, çocuklara doğrudan ürün satın almaları ya da ailelerini satın almaya ikna etmeleri yönünde çağrı yapmaması da öneriler arasında. Çocuklara profil çıkarma yoluyla hedefli reklam gösterilmesinin ve hassas kişisel veriler kullanılarak reklam hedeflemesi yapılmasının sınırlandırılması hedefleniyor.
Oyunlarda ücretli sanal para birimlerinin gerçek parasal karşılığının açıklanması, rastlantısal ödüllerde kazanma olasılıklarının gösterilmesi ve bu tür ücretli ödül sistemlerinin çocuklara sunulmaması öngörülüyor. Çocuklara yönelik ürünlerde “kazanmak için öde” ve ilerlemek için ödeme yapmaya dayalı mekanizmaların da yasaklanması teklif ediliyor.
Çevrim içi bilet satışlarında ilan edilen fiyattan kaç bilet bulunduğunun ve tüketicinin ödeyebileceği azami tutarın açıklanması, sanal kuyruklarda fiyat değişikliklerinin gösterilmesi de düzenlemede yer alıyor. Ayrıca çevrim içi müşteri hizmetlerinde, diğer iletişim yollarının sonuç vermemesi halinde tüketicinin talebi üzerine bir insanla görüşebilmesi isteniyor.
Teklif kabul edilirse Almanya’da yaşayan tüketiciler de bu kurallardan yararlanabilecek. Ancak düzenlemenin nihai kapsamı, Avrupa Parlamentosu ve üye ülkeler arasındaki yasama görüşmelerinde değişebilir.


