Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) ilanının üzerinden 43 yıl geçti. 15 Kasım 1983, Kıbrıs Türk halkının kendi siyasi ve idari yapılanmasını devlet ilanıyla dünyaya duyurduğu, Ada’nın yakın tarihindeki önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Kıbrıs, 16 Ağustos 1960’ta bağımsızlığını kazandı ve Kıbrıs Cumhuriyeti, Türk ve Rum toplumlarının ortaklığı esasına dayalı bir devlet olarak kuruldu. Ancak 1963’te başlayan toplumlararası çatışmalar ve anayasal kriz, iki toplumlu ortaklık düzeninin fiilen işlemez hale gelmesine yol açtı. Kıbrıslı Türkler, kendi toplumlarının idari ve siyasi ihtiyaçlarını karşılamak üzere ayrı yönetim mekanizmaları oluşturmaya başladı.
1964’te Kıbrıs Türk Genel Komitesi oluşturuldu. 27 Aralık 1967’de Geçici Kıbrıs Türk Yönetimi ilan edildi. Bu yapı, sonraki yıllarda Kıbrıs Türk yönetim kurumlarının gelişmesinde önemli rol oynadı.
1974 müdahalesi ve federasyon dönemi
15 Temmuz 1974’te Yunanistan’daki askeri cuntanın desteğiyle Kıbrıs’ta darbe gerçekleştirildi; Cumhurbaşkanı Makarios görevden uzaklaştırıldı ve Nikos Sampson yönetimi devraldı. Türkiye, 20 Temmuz 1974’te 1960 Garanti Antlaşması’nın IV. maddesine dayanarak askeri harekât başlattı. Türkiye ve Kıbrıs Türk tarafı bu müdahaleyi Kıbrıs Barış Harekâtı olarak tanımlarken, Kıbrıs Rum tarafı ve Yunanistan bunu işgal olarak nitelendiriyor.
Harekâtın ardından Kıbrıs Türk yönetimi yeniden yapılandırıldı. 13 Şubat 1975’te Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edildi. Aynı yıl 2 Ağustos’ta Viyana’da, Birleşmiş Milletler gözetimindeki görüşmeler sırasında iki toplum arasında gönüllü nüfus mübadelesi konusunda anlaşmaya varıldı.
15 Kasım 1983’te cumhuriyet ilan edildi
Kıbrıs Türk Federe Devleti Meclisi, 15 Kasım 1983’te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan etti. Rauf Raif Denktaş, yeni devletin kurucu cumhurbaşkanı oldu. İlan, Kıbrıs Türk halkının siyasi geleceğine ilişkin iradesinin kurumsal bir devlet yapısıyla ifade edilmesi olarak değerlendirildi.
Ancak ilan uluslararası alanda kabul görmedi. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 18 Kasım 1983 tarihli 541 sayılı kararıyla ilanı hukuken geçersiz saydı ve üye devletlere Kıbrıs Cumhuriyeti dışında başka bir Kıbrıs devletini tanımama çağrısı yaptı. KKTC bugün yalnızca Türkiye tarafından tanınıyor.
Aradan geçen 43 yılda Kıbrıs meselesi, Ada’da siyasi çözüm arayışları ve tarafların geleceğe ilişkin farklı tezleriyle uluslararası gündemdeki yerini korudu. 15 Kasım ise Kıbrıs Türk toplumu açısından kuruluş ve siyasi varoluş mücadelesinin simge tarihlerinden biri olmayı sürdürüyor.


